نشت DNS چیست و چطور تست کنیم؟ راهنمای کامل تست نشت IP، DNS و WebRTC
پاسخ کوتاه
نشت DNS یعنی با وجود روشنبودن فیلترشکن، دستگاه شما نام سایتها را از سرور DNS اپراتور یا شرکت اینترنتی میپرسد و آنها میتوانند ببینند به چه سایتهایی سر میزنید. برای تست، فیلترشکن را وصل کنید و در یک صفحهٔ تست نشت بررسی کنید که IP، سرورهای DNS و نتیجهٔ WebRTC همگی متعلق به سرور VPN باشند، نه اینترنت ایران.
فیلترشکن را روشن کردهاید، سایتها باز میشوند و همهچیز عادی به نظر میرسد. اما «باز شدن سایت» به این معنا نیست که همهٔ ترافیک شما از تونل امن عبور میکند. یکی از رایجترین مشکلات پنهان فیلترشکنها نشت DNS است؛ وضعیتی که در آن بخشی از اطلاعات شما بیرون از تونل و مستقیماً از طریق اینترنت داخلی ارسال میشود.
در این راهنما توضیح میدهیم DNS چیست، نشت DNS، نشت IP و نشت WebRTC چه تفاوتی دارند، چطور در کمتر از یک دقیقه آنها را تست کنید و اگر نشتی پیدا شد چه کار کنید.
DNS چیست؟
هر سایت روی اینترنت یک نشانی عددی (IP) دارد، اما ما نشانیها را با نامهایی مثل example.com به خاطر میسپاریم. DNS سامانهای است که نام را به نشانی عددی ترجمه میکند؛ چیزی شبیه دفترچهٔ تلفن اینترنت.
هر بار که سایتی را باز میکنید یا اپی به سرورش وصل میشود، دستگاه شما ابتدا از یک سرور DNS میپرسد: «نشانی این نام چیست؟» به طور پیشفرض، این پرسش به سرور DNS شرکت اینترنت یا اپراتور موبایل شما میرود. نتیجه این است که آن سرور، فهرستی از نام سایتها و سرویسهایی را که استفاده میکنید میبیند.
DNS در ایران چه نقشی دارد؟
DNS یکی از قدیمیترین ابزارهای فیلترینگ است. وقتی نام یک سایت مسدود را از سرور DNS داخلی بپرسید، ممکن است پاسخ واقعی نگیرید و بهجای آن یک نشانی جعلی یا نشانی داخلی دریافت کنید. به این کار مسمومسازی DNS یا DNS Hijacking میگویند. به همین دلیل، اگر درخواستهای DNS بیرون از تونل ارسال شوند، هم حریم خصوصی شما آسیب میبیند و هم ممکن است برخی سایتها با وجود روشنبودن فیلترشکن باز نشوند.
نشت DNS یعنی چه؟
وقتی فیلترشکن درست کار میکند، همهٔ ترافیک شما، از جمله درخواستهای DNS، رمزنگاریشده به سرور VPN میرود و آنجا پاسخ داده میشود. نشت DNS زمانی رخ میدهد که سیستمعامل یا یک برنامه، درخواست DNS را مستقیماً و بیرون از تونل به سرور DNS اپراتور بفرستد.
نتیجهٔ نشت DNS:
- اپراتور میبیند چه سایتهایی باز میکنید، حتی اگر محتوای صفحهها رمزنگاریشده باشد.
- پاسخهای جعلی ممکن است باعث شوند برخی سایتها یا اپها با وجود VPN کار نکنند.
- الگوی استفادهٔ شما قابل ثبت و تحلیل است.
سه نوع نشت که باید بشناسید
| نوع نشت | چه چیزی لو میرود | علت رایج |
|---|---|---|
| نشت IP | نشانی IP واقعی شما | قطع لحظهای تونل، نبودِ کیلسوییچ، ترافیک IPv6 خارج از تونل |
| نشت DNS | نام سایتهایی که باز میکنید | تنظیمات DNS سیستمعامل، اپهایی که DNS مستقل دارند |
| نشت WebRTC | IP واقعی یا IP محلی از طریق مرورگر | قابلیت WebRTC مرورگر برای تماس صوتی و تصویری |
نشت IP
سادهترین و جدیترین نوع نشت این است که سایت مقصد IP واقعی شما را ببیند. معمولاً وقتی رخ میدهد که تونل برای چند ثانیه قطع شود و دستگاه بیدرنگ از اینترنت عادی استفاده کند. کیلسوییچ دقیقاً برای جلوگیری از همین وضعیت طراحی شده است؛ توضیح کامل آن را در مقالهٔ کیلسوییچ چیست بخوانید.
یک علت کمتر شناختهشده IPv6 است. اگر اینترنت شما IPv6 داشته باشد ولی فیلترشکن فقط IPv4 را از تونل عبور دهد، ممکن است بخشی از ترافیک از مسیر IPv6 بیرون برود.
نشت WebRTC
WebRTC فناوری مرورگرها برای تماس صوتی و تصویری مستقیم است. برای برقراری ارتباط مستقیم، مرورگر گاهی نشانیهای شبکهٔ شما را جمعآوری میکند و یک سایت میتواند با چند خط کد به آنها دسترسی پیدا کند. اگر فیلترشکن یا مرورگر بهدرستی تنظیم نشده باشد، IP واقعی شما از این مسیر لو میرود.
چطور نشت DNS را تست کنیم؟ (گامبهگام)
برای تست به ابزار پیچیدهای نیاز ندارید. میتوانید از صفحهٔ تست نشت زونو استفاده کنید که سه بررسی را در مرورگر انجام میدهد: IP عمومی شما از دید سرور، بررسی نشت WebRTC و بررسی نشت DNS.
- ابتدا بدون فیلترشکن تست کنید. فیلترشکن را خاموش کنید و صفحهٔ تست را باز کنید. IP و سرورهای DNS نمایشدادهشده را یادداشت کنید؛ اینها مربوط به اینترنت واقعی شما هستند. (اگر صفحه بدون فیلترشکن باز نشد، از این مرحله بگذرید؛ معمولاً نام اپراتور شما را میدانید.)
- فیلترشکن را وصل کنید و صبر کنید تا اتصال کامل شود.
- صفحهٔ تست را دوباره باز کنید یا آن را تازهسازی کنید.
- IP را بررسی کنید. IP نمایشدادهشده باید متعلق به کشور و سرور فیلترشکن باشد، نه شرکت اینترنت شما.
- فهرست سرورهای DNS را بررسی کنید. اگر نام اپراتور یا شرکت اینترنت ایرانی شما در فهرست دیده میشود، نشت DNS دارید.
- نتیجهٔ WebRTC را بررسی کنید. اگر IP واقعی شما در بخش WebRTC نمایش داده شد، مرورگر نشت دارد.
- تست را روی هر دستگاه و هر مرورگر جداگانه انجام دهید. نتیجهٔ گوشی با لپتاپ یکسان نیست و حتی دو مرورگر روی یک دستگاه ممکن است رفتار متفاوتی داشته باشند.
یک نکتهٔ مهم: دیدن چند سرور DNS متفاوت لزوماً نشت نیست. سرویسهای DNS بزرگ از سرورهای متعدد در نقاط مختلف استفاده میکنند. ملاک این است که هیچکدام متعلق به اپراتور داخلی شما نباشد.
اگر از اپ اندروید زونو استفاده میکنید، تست نشت DNS داخل خود اپ هم وجود دارد و نتیجه را در حالت متصل نشان میدهد.
اگر نشت پیدا شد چه کنیم؟
برای نشت DNS
- از اپ رسمی فیلترشکن استفاده کنید. اپهای کامل معمولاً DNS را داخل تونل هدایت میکنند. در صفحهٔ امکانات میبینید که محافظت از نشت DNS یکی از قابلیتهای اپ زونو است.
- DNS دستی سیستمعامل را بررسی کنید. اگر قبلاً DNS دستی روی کارت شبکه یا روتر تنظیم کردهاید، ممکن است با تنظیمات VPN تداخل داشته باشد.
- در مرورگر، DNS امن (DNS over HTTPS) را بشناسید. کروم و فایرفاکس امکان DNS امن دارند. وقتی VPN روشن است، این درخواستها هم باید از تونل عبور کنند؛ اما اگر بدون VPN از آن استفاده میکنید، دستکم مانع دیدن مستقیم نام سایتها در DNS معمولی میشود.
- اپهایی که DNS مستقل دارند را بشناسید. برخی برنامهها DNS خودشان را دارند و تنظیمات سیستم را نادیده میگیرند. اگر نشت فقط در یک برنامهٔ خاص دیده میشود، تنظیمات همان برنامه را بررسی کنید.
برای نشت IP
- کیلسوییچ را روشن کنید تا اگر تونل قطع شد، ترافیک تا برقراری دوبارهٔ اتصال متوقف بماند.
- اگر فیلترشکن از IPv6 پشتیبانی نمیکند، غیرفعالکردن IPv6 در تنظیمات شبکه را در نظر بگیرید.
- در اسپلیت تانل دقت کنید. اگر برنامهای را از تونل خارج کردهاید، طبیعی است که آن برنامه با IP واقعی شما کار کند. دربارهٔ این قابلیت در مقالهٔ اسپلیت تانل توضیح دادهایم.
برای نشت WebRTC
- فایرفاکس: در تنظیمات پیشرفته (about:config) گزینهٔ
media.peerconnection.enabledرا میتوان غیرفعال کرد؛ البته در این حالت تماسهای تصویری تحت وب کار نمیکنند. - کروم و مرورگرهای مبتنی بر کرومیوم: تنظیمی ساده برای خاموشکردن کامل WebRTC ندارند. افزونههای محدودکنندهٔ WebRTC وجود دارند، اما فقط از فروشگاه رسمی و با بررسی سازنده نصب کنید.
- سادهترین راه: فیلترشکنی که کل ترافیک دستگاه را تونل میکند معمولاً جلوی نشت IP عمومی از WebRTC را میگیرد. اپهای تمامدستگاهی مثل نسخههای ویندوز و اندروید زونو کل ترافیک را از تونل عبور میدهند.
چرا نشت در فیلترشکنهای رایگان رایجتر است؟
بسیاری از فیلترشکنهای رایگان یا اپهای کمکیفیت فقط ترافیک وب را منتقل میکنند یا DNS را به سرورهای خودشان میفرستند تا داده جمع کنند. برخی هم کیلسوییچ ندارند و با هر قطعی کوتاه، ترافیک را بیصدا از مسیر عادی ارسال میکنند. دربارهٔ این خطرها در مقالهٔ فیلترشکن رایگان یا پولی بیشتر بخوانید.
چه زمانی تست نشت را تکرار کنیم؟
- پس از نصب یا بهروزرسانی اپ فیلترشکن
- پس از تغییر پروتکل یا سرور
- پس از بهروزرسانی سیستمعامل یا مرورگر
- وقتی به شبکهٔ جدیدی مثل وایفای عمومی وصل میشوید
- هر زمان رفتار عجیبی دیدید، مثلاً سایتی با وجود VPN باز نشد
سوالات متداول
نشت DNS چه خطری دارد؟
اپراتور یا شرکت اینترنت شما میتواند ببیند چه سایتها و سرویسهایی را باز میکنید. همچنین ممکن است پاسخهای جعلی DNS باعث شوند برخی سایتها با وجود فیلترشکن باز نشوند.
از کجا بفهمم نشت DNS دارم؟
فیلترشکن را وصل کنید و در یک صفحهٔ تست نشت، فهرست سرورهای DNS را ببینید. اگر نام اپراتور یا شرکت اینترنت ایرانی شما در فهرست هست، نشت دارید.
آیا نشت WebRTC روی گوشی هم اتفاق میافتد؟
ممکن است، چون مرورگرهای موبایل هم WebRTC دارند. اما اگر فیلترشکن کل ترافیک گوشی را تونل کند، معمولاً IP عمومی واقعی شما از این مسیر قابل مشاهده نیست. بهترین کار، تست روی همان مرورگری است که استفاده میکنید.
کیلسوییچ جلوی نشت DNS را هم میگیرد؟
کیلسوییچ جلوی ارسال ترافیک در زمان قطع تونل را میگیرد و از این راه بخشی از نشتها را متوقف میکند. اما نشت DNS در زمان اتصال، به نحوهٔ هدایت DNS در اپ بستگی دارد؛ برای همین هر دو قابلیت لازماند.