فیلترشکن برای ویندوز؛ تفاوت VPN کامل و پراکسی، تنظیمات DNS و نشت WebRTC
پاسخ کوتاه
در ویندوز دو نوع فیلترشکن رایج است؛ کلاینتهایی که فقط پراکسی سیستم را تنظیم میکنند و فقط مرورگر و برخی برنامهها را عبور میدهند، و VPN کامل که کل ترافیک سیستم را از تونل میبرد. برای حریم خصوصی، حالت کل سیستم با کیلسوییچ بهتر است. بعد از اتصال، نشت DNS و WebRTC مرورگر را تست کنید.
روی کامپیوتر ویندوزی کارهایی انجام میدهیم که اغلب حساستر از گوشی است: ایمیل کاری، حسابهای بانکی، فایلهای شخصی و ابزارهای توسعه. با این حال بسیاری از کاربران فیلترشکن ویندوز را فقط با این معیار انتخاب میکنند که «سایت باز شود». مشکل اینجاست که در ویندوز، باز شدن سایت در مرورگر لزوماً به این معنا نیست که همهٔ ترافیک سیستم از تونل عبور میکند.
در این راهنما توضیح میدهیم فیلترشکنهای ویندوز چه انواعی دارند، چرا برخی از آنها دسترسی Administrator میخواهند، چطور نشت DNS و WebRTC را پیدا و برطرف کنید و وقتی اتصال برقرار نمیشود چه کنید. برای مراحل نصب، صفحهٔ اپها و راهنماهای راهاندازی را ببینید.
دو نوع فیلترشکن در ویندوز
حالت پراکسی سیستم (System Proxy)
بسیاری از کلاینتهای رایج مبتنی بر Xray یا V2Ray بهصورت پیشفرض یک پراکسی محلی روی کامپیوتر اجرا میکنند و تنظیمات پراکسی ویندوز را به آن اشاره میدهند. مرورگرهایی مثل Chrome و Edge از این تنظیم پیروی میکنند، پس سایتها باز میشوند. اما:
- برنامههایی که تنظیم پراکسی سیستم را نادیده میگیرند، مستقیم و بدون تونل وصل میشوند. برخی بازیها، کلاینتهای ایمیل، ابزارهای خط فرمان و برنامههای پیامرسان از این دستهاند.
- ترافیک غیر TCP، مثل بسیاری از ارتباطات UDP، معمولاً از پراکسی عبور نمیکند.
- اگر برنامهٔ کلاینت بسته شود یا کرش کند، ممکن است تنظیم پراکسی سیستم باقی بماند و اینترنت کلاً از کار بیفتد، یا برعکس، پاک شود و ترافیک بیصدا مستقیم برود.
حالت VPN کل سیستم (TUN)
در این حالت، برنامه یک کارت شبکهٔ مجازی میسازد و جدول مسیریابی ویندوز را طوری تنظیم میکند که همهٔ ترافیک، از هر برنامهای، از تونل عبور کند. کلاینتهای پیشرفته معمولاً گزینهای به نام TUN Mode دارند و VPNهای کلاسیک مثل WireGuard و OpenVPN هم به همین شکل کار میکنند.
| ویژگی | پراکسی سیستم | VPN کل سیستم (TUN) |
|---|---|---|
| پوشش برنامهها | فقط برنامههای تابع پراکسی | همهٔ برنامهها |
| ترافیک UDP | معمولاً نه | بله |
| نیاز به دسترسی ادمین | معمولاً نه | بله، هنگام نصب یا اجرا |
| امکان کیلسوییچ واقعی | محدود | بله |
اگر فقط میخواهید چند سایت را باز کنید، حالت پراکسی کافی است. اما اگر حریم خصوصی برایتان مهم است یا برنامههایی غیر از مرورگر دارید، حالت کل سیستم انتخاب درستتری است.
چرا فیلترشکن ویندوز دسترسی ادمین میخواهد؟
ساختن کارت شبکهٔ مجازی، تغییر مسیرهای شبکه و اعمال قوانین فایروال برای کیلسوییچ، کارهایی هستند که ویندوز فقط با دسترسی مدیر (Administrator) اجازه میدهد. به همین دلیل VPNهای کل سیستم هنگام نصب یا اولین اجرا پنجرهٔ User Account Control را نشان میدهند.
این درخواست بهخودیخود مشکوک نیست، اما یعنی باید به برنامه اعتماد کامل داشته باشید؛ برنامهای با دسترسی ادمین عملاً میتواند هر کاری روی سیستم انجام دهد. پس:
- فایل نصبی را فقط از سایت رسمی سازنده یا مخزن رسمی پروژه دانلود کنید.
- اگر ویندوز با SmartScreen هشدار میدهد، نام ناشر (Publisher) را بررسی کنید.
- فایلهای «کرکشده» یا نسخههای «پرمیوم رایگان» VPNهای تجاری را هرگز نصب نکنید؛ اینها یکی از رایجترین راههای پخش بدافزار هستند.
اپ ویندوز زونو برای ویندوز ۱۰ و بالاتر، کل ترافیک دستگاه را از VPN عبور میدهد و کیلسوییچ دارد؛ برای همین هنگام راهاندازی یک بار تأیید ادمین میخواهد. فایل نصبی آن در صفحهٔ اپها است.
نشت DNS در ویندوز
ویندوز رفتار خاصی دارد که نشت DNS را محتملتر میکند: اگر چند کارت شبکه فعال باشد، سیستم ممکن است درخواستهای DNS را همزمان به سرورهای DNS چند کارت بفرستد و اولین پاسخ را بپذیرد. نتیجه این است که حتی با VPN وصل، بخشی از درخواستهای DNS شما به DNS اپراتور یا مودم میرود.
علائم نشت DNS و روش تست را در مقالهٔ نشت DNS چیست و چطور تست کنیم مفصل توضیح دادهایم. خلاصهاش:
- VPN را وصل کنید.
- به صفحهٔ تست نشت بروید.
- اگر در نتیجهٔ DNS، سرورهای اپراتور اینترنت شما دیده میشود، نشت وجود دارد.
برای رفع آن، در کلاینت گزینههای مربوط به DNS داخل تونل یا محافظت از نشت DNS را روشن کنید. VPNهای کل سیستم خوب این کار را خودکار انجام میدهند. تغییر دستی DNS کارت شبکه به یک DNS عمومی خارجی راهحل کامل نیست، چون آن درخواستها هم اگر بیرون از تونل بروند، باز قابل مشاهدهاند.
نشت WebRTC در مرورگر
WebRTC فناوریای است که مرورگرها برای تماس صوتی و تصویری استفاده میکنند. در برخی پیکربندیها، یک وبسایت میتواند از طریق WebRTC آدرس IP واقعی یا محلی شما را ببیند، حتی وقتی VPN وصل است. این مشکل در حالت پراکسی بیشتر دیده میشود، چون مرورگر برای WebRTC ممکن است مستقیم و بدون پراکسی وصل شود.
راهحلها:
- استفاده از حالت VPN کل سیستم، که مسیر همهٔ ترافیک را عوض میکند.
- در Firefox، تنظیم media.peerconnection.enabled در صفحهٔ about:config روی false، اگر به تماس تصویری در مرورگر نیاز ندارید.
- در مرورگرهای مبتنی بر Chromium، افزونههای معتبری وجود دارند که سیاست WebRTC را محدود میکنند؛ فقط از فروشگاه رسمی افزونهها نصب کنید.
تست نشت زونو نشت WebRTC را هم بررسی میکند.
کیلسوییچ در ویندوز
وقتی VPN به هر دلیلی قطع شود، ویندوز بدون معطلی به اتصال مستقیم برمیگردد و برنامهها، مثل پیامرسانها یا سرویسهای همگامسازی، ترافیکشان را بدون تونل میفرستند. کیلسوییچ با قوانین فایروال جلوی این را میگیرد. اگر کلاینت شما کیلسوییچ ندارد، حداقل بعد از هر قطعی، قبل از ادامهٔ کار، از وصل بودن دوباره مطمئن شوید. توضیح بیشتر در مقالهٔ کیلسوییچ.
رفع مشکلات رایج
بعد از بستن فیلترشکن، اینترنت کار نمیکند
احتمالاً تنظیم پراکسی سیستم باقی مانده است. به Settings > Network & Internet > Proxy بروید و گزینهٔ Use a proxy server را خاموش کنید. اگر از حالت TUN استفاده میکردید و کارت مجازی گیر کرده، یک بار کلاینت را درست باز و بسته کنید یا سیستم را ریاستارت کنید.
مرورگر کار میکند ولی برنامهٔ دیگری نه
نشانهٔ کلاسیک حالت پراکسی است. یا حالت TUN را روشن کنید یا در تنظیمات آن برنامه، پراکسی را دستی تعریف کنید.
وصل میشود اما سرعت خیلی پایین است
- سرور نزدیکتر یا کمبارتری انتخاب کنید.
- پروتکل را عوض کنید؛ برخی پروتکلها روی شبکههای خاص بهتر عمل میکنند. مقایسه را در صفحهٔ پروتکلها ببینید.
- اگر همزمان چند VPN یا پراکسی روی سیستم نصب است، تداخل آنها را بررسی کنید.
آنتیویروس اتصال را میبندد
برخی آنتیویروسها و فایروالهای شخص ثالث، کارت شبکهٔ مجازی یا پورت پراکسی محلی را مسدود میکنند. به جای خاموش کردن کامل آنتیویروس، برنامهٔ VPN را در فهرست استثنا قرار دهید، آن هم فقط اگر از منبع آن مطمئن هستید.
جمعبندی
- برای حریم خصوصی، حالت VPN کل سیستم را به پراکسی ترجیح دهید.
- برنامهای که دسترسی ادمین میگیرد را فقط از منبع رسمی نصب کنید.
- نشت DNS و WebRTC را بعد از هر تغییر تنظیمات تست کنید.
- اگر کار حساسی انجام میدهید، کیلسوییچ را روشن نگه دارید.
سوالات متداول
فرق حالت پراکسی و TUN در فیلترشکن ویندوز چیست؟
در حالت پراکسی فقط برنامههایی که از تنظیم پراکسی سیستم پیروی میکنند، مثل مرورگرها، از تونل عبور میکنند. در حالت TUN یک کارت شبکهٔ مجازی ساخته میشود و همهٔ ترافیک سیستم از تونل میگذرد.
چرا VPN ویندوز دسترسی Administrator میخواهد؟
ساخت کارت شبکهٔ مجازی، تغییر مسیرها و اعمال قوانین فایروال برای کیلسوییچ فقط با دسترسی مدیر ممکن است. این درخواست طبیعی است، ولی یعنی باید برنامه را فقط از منبع رسمی نصب کنید.
چطور نشت DNS را در ویندوز رفع کنم؟
گزینهٔ محافظت از نشت DNS یا DNS داخل تونل را در کلاینت روشن کنید یا از VPN کل سیستمی استفاده کنید که این کار را خودکار انجام میدهد، و بعد دوباره تست نشت بگیرید.
بعد از قطع فیلترشکن اینترنت ویندوز وصل نمیشود، چه کنم؟
در تنظیمات Proxy ویندوز گزینهٔ استفاده از پراکسی را خاموش کنید. اگر مشکل ادامه داشت، سیستم را ریاستارت کنید تا کارت شبکهٔ مجازی آزاد شود.